Peyvənd müalicə deyil. Artıq mövcud olan HPV infeksiyasını, ziyili və ya hüceyrə dəyişikliyini aradan qaldırmır.
HPV vaksin insan papilloma virusunun bəzi növlərinə qarşı peyvənddir. Bu virusun müəyyən növləri uşaqlıq boynunda xərçəngə çevrilə bilən dəyişikliklər yarada bilər. Peyvənd orqanizmin həmin növlərə qarşı müdafiə yaratmasına kömək edərək gələcək yoluxma və onunla əlaqəli xəstəlik riskini azaldır.
Belə nəticəsi olan qadında müşahidə və ya müalicə planı ayrıca qurulur.
01Peyvənd nə vaxt nəzərdən keçirilir?
Virusla təmasdan əvvəl peyvəndlənmə daha faydalıdır. Buna görə bir çox proqramda əsas diqqət yeniyetmə qızların peyvəndlənməsinə verilir. Oğlanlar və kişilər üçün də peyvəndlənmə imkanları var; yaş və tətbiq qaydaları istifadə edilən peyvəndə və ölkənin proqramına görə dəyişə bilər.
Cinsi həyatın başlaması peyvənd mövzusunu bağlamır. İnsan virusun bütün növləri ilə qarşılaşmış olmaya bilər. Yetkin yaşda gözlənilən fayda əvvəlki peyvəndlər, yaş və gələcək yoluxma ehtimalı nəzərə alınaraq həkimlə müzakirə olunur.
HPV nəticəsi müsbət olan qadın da bu barədə məsləhət ala bilər. Burada iki ayrı məsələ var: mövcud nəticənin izlənməsi və peyvəndin əhatə etdiyi digər növlərdən qorunma. Peyvənd olunmaq əvvəlki analiz cavabını ləğv etmir.
02Görüşdə hansı məlumatlar lazımdır?
Əvvəlki peyvəndlərin adını və tarixini göstərən qeyd varsa, görüşə gətirmək faydalıdır. Həkim yaşınızı, əvvəlki dozalara reaksiyanı, hamiləlik ehtimalını və immun sisteminə, bədənin infeksiyalarla mübarizə qabiliyyətinə təsir edən xəstəlik və müalicələri soruşur.
Əvvəlki dozaya və ya peyvəndin tərkibinə ağır allergik reaksiya olubsa, bu barədə məlumat verilməlidir. Hamiləlik zamanı HPV peyvəndi tövsiyə edilmir. Peyvənd seriyası başlanandan sonra hamiləlik məlum olarsa, qalan dozalar sonraya saxlanılır və plan həkimlə dəqiqləşdirilir.
Dozaların sayı və aralığı hər kəs üçün eyni deyil. Başlama yaşı, immun sisteminin vəziyyəti, preparatın təlimatı və tətbiq edilən tövsiyələr nəzərə alınır. İnternetdə başqa ölkəyə aid cədvəli görərək özünüz üçün tarix seçmək əvəzinə, fərdi planın yazılı verilməsi qarışıqlığı azalda bilər.
Peyvəndin uyğunluğu həkim qiymətləndirməsindən sonra müəyyənləşir. Ginekoloji şikayət və ya əvvəlki dəyişmiş analiz varsa, buna uyğun müayinə də ayrıca planlaşdırılır.
03Peyvənddən sonra nə ola bilər?
Peyvənd qol əzələsinə vurulur. İynə yerində ağrı, qızartı və şişkinlik, bəzən baş ağrısı və yüngül hərarət mümkündür. Reaksiyalar hər kəsdə eyni olmur.
İynədən sonra başgicəllənmə və bayılma ola bildiyindən tibb müəssisəsində bir müddət oturaq vəziyyətdə müşahidə tövsiyə edilir. Nəfəs darlığı, üz və boğazda şişmə kimi əlamətlər təcili tibbi yardım tələb edir. Davam edən və ya güclənən narahatlıq barədə həkimə məlumat verilir.
Peyvənd bütün HPV növlərini əhatə etmir. Buna görə uşaqlıq boynunda dəyişiklikləri əlamət yaranmamış axtaran skrininq yoxlamaları peyvənddən sonra da davam edir. Pap Test hüceyrə dəyişikliklərini, HPV testi isə yüksək riskli virus növlərini araşdırır; hansı yoxlamanın lazım olduğunu həkim müəyyənləşdirir.